Gạch không nung ngày càng được sử dụng phổ biến trong nhiều công trình xây dựng, từ nhà ở dân dụng đến các dự án công nghiệp và hạ tầng. Tuy nhiên, khi lựa chọn loại vật liệu này, chủ đầu tư và nhà thầu không nên chỉ dựa vào giá thành hoặc tên gọi sản phẩm trên thị trường. Trên thực tế, các thông số như kích thước, trọng lượng và tiêu chuẩn kỹ thuật mới là những yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến thiết kế, vận chuyển, tổ chức thi công và chất lượng lâu dài của công trình. Bài viết dưới đây sẽ tập trung phân tích ba nhóm thông số quan trọng này, giúp người đọc có cái nhìn đầy đủ hơn trước khi đưa ra quyết định.
Vì sao cần kiểm tra thông số kỹ thuật trước khi chọn gạch không nung?
Mỗi loại gạch không nung trên thị trường có kích thước và cấu tạo khác nhau, tùy theo công nghệ sản xuất và mục đích sử dụng. Kích thước viên gạch ảnh hưởng trực tiếp đến cách bố trí tường, số lượng mạch vữa và khối lượng vật liệu cần sử dụng cho một hạng mục. Trong khi đó, trọng lượng của gạch lại liên quan mật thiết đến khâu vận chuyển, bốc xếp tại công trường và tải trọng tác động lên kết cấu. Bên cạnh hai yếu tố trên, tiêu chuẩn kỹ thuật chính là cơ sở để đánh giá xem sản phẩm có thực sự đáp ứng được yêu cầu của từng loại công trình hay không.
Chính vì vậy, việc lựa chọn gạch không nung không nên chỉ dừng lại ở kích thước bắt mắt hay mức giá cạnh tranh. Ba nhóm thông số kể trên cần được xem xét đồng thời, có mối liên hệ chặt chẽ với nhau và cùng góp phần quyết định hiệu quả thi công cũng như chất lượng công trình về sau.
Kích thước gạch không nung ảnh hưởng như thế nào đến thi công?
Các kích thước phổ biến của gạch không nung
Kích thước gạch không nung thường được thể hiện theo ba chiều: chiều dài × chiều rộng × chiều cao. Trên thị trường hiện nay, gạch không nung được phân thành nhiều nhóm khác nhau tùy theo hình dạng và mục đích sử dụng, ví dụ như gạch đặc, gạch rỗng, gạch block hay gạch thẻ. Mỗi nhóm sản phẩm lại phục vụ cho những vị trí thi công khác nhau trong công trình.
Điều quan trọng là kích thước thực tế của từng lô sản phẩm cần được đối chiếu cụ thể với hồ sơ kỹ thuật do nhà sản xuất cung cấp, thay vì chỉ dựa vào thông tin quảng cáo chung chung. Để hiểu rõ hơn về các quy cách và kích thước gạch không nung phổ biến, người đọc có thể tham khảo bảng kích thước chi tiết theo từng dòng sản phẩm, từ đó có căn cứ đối chiếu phù hợp với thiết kế của công trình mình đang triển khai.
Kích thước ảnh hưởng đến khối lượng gạch sử dụng
Trong một số trường hợp, viên gạch có kích thước lớn hơn có thể giúp giảm số lượng mạch vữa và số viên cần thi công cho cùng một diện tích tường. Tuy nhiên, không nên mặc định theo hướng “gạch càng lớn càng tốt”, bởi kích thước lớn không phải lúc nào cũng phù hợp với mọi loại kết cấu.
Việc lựa chọn kích thước phù hợp cần xét đồng thời nhiều yếu tố: thiết kế kiến trúc, yêu cầu kết cấu tường, điều kiện thi công thực tế tại công trường và cả loại công trình đang thực hiện. Một kích thước tối ưu cho nhà ở dân dụng chưa chắc đã phù hợp với công trình công nghiệp hay hạ tầng có yêu cầu kỹ thuật khác biệt.
Trọng lượng gạch thẻ không nung và những điều cần lưu ý
Trọng lượng gạch liên quan đến những yếu tố nào?
Trọng lượng của một viên gạch không nung không phải là con số cố định mà chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố. Trước hết là kích thước viên gạch, sau đó là kết cấu đặc hay rỗng của sản phẩm, cùng với khối lượng riêng của loại vật liệu được sử dụng để sản xuất. Ngoài ra, độ ẩm và điều kiện sản xuất tại từng thời điểm cũng có thể khiến khối lượng thực tế của gạch có sự chênh lệch nhất định so với thông số công bố.
Vì sao cần quan tâm đến trọng lượng khi tính toán vật liệu?
Trọng lượng gạch là yếu tố cần được tính toán kỹ ngay từ giai đoạn lập kế hoạch, bởi nó tác động trực tiếp đến việc vận chuyển và bốc xếp tại công trường, cách tổ chức thi công theo từng giai đoạn, cũng như việc tính toán tổng khối lượng vật liệu cần huy động. Bên cạnh đó, trọng lượng còn liên quan đến việc đánh giá tác động lên tải trọng công trình trong phạm vi thiết kế cho phép, đặc biệt với những hạng mục có yêu cầu kỹ thuật cao.
Với các công trình sử dụng gạch thẻ, việc nắm được trọng lượng gạch thẻ không nung giúp đơn vị thi công chủ động hơn trong khâu tính toán khối lượng vật liệu và tổ chức phương án vận chuyển, tránh phát sinh chi phí hoặc chậm trễ tiến độ ngoài dự kiến.
Không nên đánh giá chất lượng gạch chỉ dựa trên trọng lượng
Một sai lầm khá phổ biến là đánh giá chất lượng gạch không nung chỉ thông qua trọng lượng. Trên thực tế, trọng lượng không phải là tiêu chí duy nhất phản ánh chất lượng sản phẩm. Cần xem xét đồng thời các yếu tố khác như cường độ chịu lực, độ hút nước, kích thước thực tế và các yêu cầu kỹ thuật liên quan. Một sản phẩm nhẹ hơn chưa chắc đã đồng nghĩa với chất lượng tốt hơn hay phù hợp hơn với công trình.
Tiêu chuẩn kỹ thuật của gạch thẻ không nung cần kiểm tra những gì?
Tiêu chuẩn giúp kiểm soát chất lượng vật liệu như thế nào?
Tiêu chuẩn kỹ thuật là cơ sở quan trọng để xác định các yêu cầu về chất lượng của sản phẩm gạch không nung. Đây cũng là căn cứ giúp chủ đầu tư và nhà thầu có cơ sở kiểm tra, nghiệm thu vật liệu trước khi đưa vào sử dụng cho công trình. Việc đối chiếu theo tiêu chuẩn còn giúp hạn chế tình trạng lựa chọn sản phẩm chỉ dựa trên thông tin thương mại một chiều từ phía nhà cung cấp.
Những thông số cần đối chiếu trước khi nhập vật liệu
Trước khi quyết định nhập vật liệu cho công trình, một số thông số kỹ thuật cần được đối chiếu kỹ lưỡng bao gồm: kích thước thực tế của sản phẩm, cường độ chịu lực, độ hút nước, sai số cho phép về kích thước, khối lượng thể tích hoặc các chỉ tiêu liên quan khác, cùng với các yêu cầu về chất lượng theo tiêu chuẩn đang được áp dụng, trong đó có thể tham khảo TCVN 6477:2022 khi tìm hiểu về tiêu chuẩn cho nhóm sản phẩm này.
Trước khi đưa gạch vào công trình, nhà thầu nên đối chiếu tiêu chuẩn kỹ thuật gạch thẻ không nung với yêu cầu thiết kế cũng như hồ sơ kỹ thuật cụ thể của từng sản phẩm, thay vì chỉ căn cứ vào những thông tin chung chung được cung cấp trên bao bì hoặc quảng cáo.
Làm thế nào để lựa chọn gạch không nung phù hợp cho công trình?
Quá trình lựa chọn gạch không nung phù hợp có thể được triển khai theo năm bước cơ bản sau đây.
Bước 1: Xác định loại công trình. Mỗi loại công trình — nhà ở, công trình dân dụng, công trình công nghiệp hay công trình hạ tầng — sẽ có yêu cầu về vật liệu khác nhau, làm cơ sở để thu hẹp phạm vi lựa chọn sản phẩm.
Bước 2: Xác định loại tường và vị trí sử dụng. Tường bao, tường ngăn, tường kỹ thuật hay các vị trí có yêu cầu đặc thù đều cần loại gạch với thông số phù hợp riêng.
Bước 3: Kiểm tra kích thước. Kích thước sản phẩm cần được đối chiếu với thiết kế ngay từ đầu, nhằm hạn chế phát sinh việc cắt, đục hoặc điều chỉnh không cần thiết trong quá trình thi công.
Bước 4: Kiểm tra thông số kỹ thuật. Không nên chỉ dừng lại ở việc kiểm tra trọng lượng, mà cần đối chiếu đầy đủ các chỉ tiêu kỹ thuật theo tiêu chuẩn đang được áp dụng cho sản phẩm.
Bước 5: Đánh giá năng lực nhà cung cấp. Bên cạnh thông số sản phẩm, cần xem xét nguồn cung, công suất sản xuất, tính ổn định chất lượng giữa các lô hàng, hồ sơ chất lượng, khả năng đáp ứng tiến độ và phương án vận chuyển đến công trường.
Những sai lầm thường gặp khi chọn gạch không nung
Chỉ quan tâm đến giá trên mỗi viên. Mức giá tính trên từng viên gạch chưa phản ánh đầy đủ tổng chi phí vật liệu và chi phí thi công thực tế, do còn phụ thuộc vào hao hụt, vận chuyển và nhân công.
Không kiểm tra kích thước thực tế. Sự sai lệch về kích thước giữa các lô sản phẩm, nếu không được kiểm soát, có thể ảnh hưởng đến tiến độ xây dựng và làm phát sinh hao hụt vật liệu ngoài dự kiến.
Chỉ dựa vào trọng lượng để đánh giá chất lượng. Như đã đề cập ở phần trên, trọng lượng cần được xem xét cùng với các chỉ tiêu kỹ thuật khác, thay vì sử dụng như tiêu chí duy nhất.
Không yêu cầu hồ sơ kỹ thuật. Đối với các công trình có quy mô lớn, việc kiểm tra đầy đủ hồ sơ chất lượng và các yêu cầu nghiệm thu liên quan là bước không thể bỏ qua trước khi đưa vật liệu vào sử dụng.
Kết luận
Kích thước, trọng lượng và tiêu chuẩn kỹ thuật là ba nhóm thông số quan trọng cần được xem xét kỹ lưỡng khi lựa chọn gạch không nung cho công trình. Không nên đánh giá một sản phẩm chỉ dựa trên một thông số riêng lẻ, bởi mỗi yếu tố đều có mối liên hệ và tác động qua lại với các yếu tố còn lại. Việc lựa chọn vật liệu phù hợp cần được dựa trên tổng hòa của nhiều căn cứ: yêu cầu thực tế của công trình, hồ sơ thiết kế, tiêu chuẩn kỹ thuật áp dụng và năng lực của nhà cung cấp.
Với góc nhìn của Trần Doãn Group, việc lựa chọn vật liệu xây dựng nói chung và gạch không nung nói riêng nên được thực hiện theo hướng ưu tiên chất lượng, tính phù hợp với từng hạng mục công trình và hiệu quả sử dụng lâu dài, thay vì chỉ cân nhắc dựa trên yếu tố giá cả trước mắt. Khi hiểu đúng các thông số kỹ thuật ngay từ đầu, chủ đầu tư và nhà thầu sẽ chủ động hơn trong thiết kế, dự toán và tổ chức thi công cho công trình của mình.
